Hiç spermi olmayanlar bile baba olabiliyor.

Çocuk sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık yarısında sorun erkekten kaynaklanıyor.sigaradan,alkole, cinsel yolla bulaşan hastalıklardan
bazı ilaçlara kadar pek çok etken erkekte kısırlık sebebi olabiliyor.
Ancak hiç spermi olmayan erkekler bile gelişen tıp sayesinde baba olabiliyor.

Erkeğe bağlı kısırlık nedenleri nelerdir?
Erkeğe bağlı kısırlık nedenlerini hormonal kaynaklı, inmemiş testis, testis tümörleri, testis travmaları, varikosel, enfeksiyonlar, genetik faktörler ve çevresel etkenler oluşturur.
Hormonal kaynaklı durumları şöyle açıklayabiliriz.
Sperm üretimi beyinde yer alan hipofiz bezinden salman FSH ve LH isimli hormonların kontrolü altındadır.
Ancak bu hormonların düzensiz salgılanmasında kısırlık oluşabilir.
İnmemiş testis durumunda, testisler normalde doğumda veya kısa bir süre sonra yumurtalık torbalarına iner.
Sağlıklı sperm üretimi vücut sıcaklığından daha düşük derecede sperm üretiminin gerçekleşmesidir.
Testislerin inmemesi durumunda yukarıda kalan testislerin yüksek ısıya maruz kalması sonucu sperm üretimi bozulur ve erkekte kısırlığa neden olabilir.

Testis tümörleri ve travmalarından bahseder misiniz?
Testis tümörlerinin tedavisi sırasında kullanüan ilaçlar ve radyoterapi sperm üretimini olumsuz etkiler.
Testis travmaları da yaralanmalara ve kazalara bağlı olarak oluşabilir. Bu durum da kısırlığa yol açan bir başka nedendir.

Hangi enfeksiyonlar kısırlığa yol açıyor?
Üreme organlarındaki mikrobiyal enfeksiyonlar kısırlığa neden olabilir. Buna örnek olarak tüberküloz, gonore (bel soğukluğu) ve klamidya verilebilir.

Menide hiç sperm bulunmaması sık rastlanan bir durum mu?
Menide hiç sperm bulunmaması azospermi olarak adlandırılır. Azospermi, spermi taşıyan kanalların tıkanıklığına ya da testislerde hiç sperm yapılamamasına bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Erkek kısırlığı nedeniyle başvuran çiftlerin yüzde 5′inde hiç sperm üretimi yoktur.
Bu durum beyinden hiç hormon üretilmediğinde ya da testislerin bu hormonlara cevap vermediğinde görülür.

Azosperminin nedeni nedir?
Yumurtalıkların hormonlara cevap vermediği testiküler yetmezlik olarak adlandırılan bu durum, genetik bozukluklara, inmemiş testise, testis travmalarına, kabakulak gibi enfeksiyonlara bağlı olabilir.

Nasıl tedavi edilir?
Azospermi nedenine bağlı olarak tedavi edilmeye çalışılır. Hiç sperm üretiminin olmadığı durumlarda tedaviden yanıt alınamaz.
Azospermide tedavi yöntemi mikroenjeksiyondur. Mikroenjeksiyon yönteminde sperm, üroloji doktoru tarafından gerçekleştirilen TESE veya TESA olarak bilinen cerrahi operasyonla elde edilir.
Günümüzde tüp bebek merkezlerine başvuran çiftlerin yüzde 5′inde bu yöntemleri kullanmak gerekiyor.

Erkeğe bağlı kısırlık genetik olabilir mi?
Erkeğe bağlı bazı kısırlıklar genetik olabilir. Bunlar daha ziyade Y kromozomunda olan mikro-delesyon dediğimiz, sperm gelişiminde önemli fonksiyonları olan bazı genlerin eksikliğine bağlıdır.
Maalesef gen tedavisi henüz yapılamadığı için bu tür sorunlar ciddi boyutlarda ise tedavisi mümkün olmayabilir. Ancak birçoğu TESE ve mikroenjeksiyon yöntemiyle baba olabilirler.

TESA nedir?
Sperm hücrelerini taşıyan kanalların tıkanıklığı, gelişmemiş olması veya sperm üretiminin çok az olduğu durumlarda lokal anestezi altında testislerden iğneyle sıvı çekilerek sperm hücresi elde edilmesidir.
Lokal anestezi, altında uygulandığı için hasta aynı gün normal yaşantısına dönebilir.
TESA ile elde edilen olgunlaşan veya olgun spermler mikroenjeksiyon yönteminde kullanılabilir.

TESE nedir?
TESA yöntemiyle sonuç alınamayan durumlarda lokal anestezi altında ameliyat mikroskobu yardımıyla testis dokusu içinde sperm bulunma ihtimali yüksek bölgeler araştırılır.
Bu işlem TESE olarak adlandırılır.
Sperm bulunan bölgelerden çok küçük parçalar alınarak incelenir bulunan spermler mikroenjeksiyon yönteminde kullanarak gebelik elde edilebilir.
İşlem lokal anesteziyle yapıldığı için hasta normal yaşantısına hemen dönebilir.
Ameliyat mikroskobu kullanıldığı için testis dokusunun zarar görüp testosteron hormon üretiminin bozulması ya da testisi besleyen damarların zedelenmesi engellenmiş olur.

Erkeklerde kısırlık tedavisinde yurtdışında ve Türkiye’de uygulanan en son yöntemler nelerdir?
Erkeklerde kısırlık tedavisinde uygulanan 1 en son yöntemler az önce anlattığım TESA ve TESE yöntemleridir. Sperm üretimi olan fakat hareketliliği az olan durumlarda gerekli görülürse varikosel ameliyatı da faydalı olabilir.
Ancak bu yeni bir yöntem değildir. Şu sırada birçok araştırma merkezi kök hücrelerinden sperm
üretebilmek için çalışıyor, ancak olumlu sonuçların en iyimser tahminle 5-10 yıldan önce alınabileceğini tahmin etmiyorum.

Yeni yöntemlerle doğurganlık şansı da artıyor diyebilir miyiz?
TESA ve TESE yöntemleriyle daha önceden baba olması imkansız denilen birçok kişi baba olabiliyor. Bu açıdan kesinlikle bu yöntemlerle doğurganlık şansı artıyor diyebiliriz.

Kısırlık sorunuyla doktora başvuran bir çifte tanı nasıl konulur?
Kısırlık sorunu olan bir çift doktora başvurduğunda kadın ve erkekten önce ayrıntılı bir öykü alınır. Çiftin ilk incelemesini spermiogram oluşturur.
3-4 günlük cinsel perhizin arkasından mastürbasyon yöntemiyle
alman meni incelenerek sperm sayı ve morfolojisi incelenir.
Bunun yanında meninin miktarı, asiditesi, içerdiği yuvarlak hücreler değerlendirilir. Gerekli görülürse mikrobiyolojik çalışmalar ve antisperm antikorlar yapılabilir.
Sperm üretimini stres, sigara, alkol, ısı, enfeksiyonlar ve ilaçlar etkilediği için anormal spermiogram durumlarında birer ay ara ile iki ya da üç kez tekrarlamak gerekebilir.

Erkeklerde kısırlık konusunda doğru bilinen yanlışlar nelerdir?
En çok gördüğümüz yanlış eğer bir erkek ilişki kurabiliyor ve meni geliyorsa onda kısırlık olmaz düşüncesidir.
Bir erkeğin cinsel fonksiyonu mükemmel olabilir ama menisinde hiç sperm hücresi olmayabilir.

Kısırlık durumunda önce kadınlar mı yoksa erkekler mi başvurmalı mıdır?
Erkeklerin testi basit olduğu için önce erkeklere basit bir semen analizi öneriyoruz.
Kadınlarda incelemeler kan testleri, rahim filmi gerektiriyor.
Ayrıca bunlar hem pahalı hem de daha zahmetlidir. Bu nedenle erkekte bir sorun bulamadığımız zaman kadına yönelik araştırmalara başlıyoruz.

Erken tanının tedavinin başarılı olmasında payı var mı?
Erken tanının çok önemi var. Bazen sperm üretiminin hızlı bir şekilde azaldığını görüp olan spermlerin dondurularak saklanması sağlanabilir.
Bunu özellikle sperm üretimini azaltabilecek tedavilere başlaması gereken kişilere tavsiye ediyoruz.

Bugün için uyguladığınız en geçerli yöntem nedir?
Bugün uyguladığımız en geçerli yöntem TESA veya TESE yöntemleridir. Bu şekilde elde edilen sperm hücrelerinin tüp bebek-mikroenjeksiyon yöntemiyle eşinin yumurtalarını döllemesi sağlanır.
Günümüzde bu yöntemle genç bir çiftte her denemede yüzde 50-60 oranında hamilelik sağlayabiliyoruz.

Varikosel nedir?
Testislerin etrafmda yer alan damarların anormal genişlemesidir. Her varikoseli olan erkek kısırdır anlamına gelmez, fakat kısırlık nedenleri arasında yer alır.
Yapılan bir araştırmada daha önce eşini gebe bırakmış “olan erkeklerin yüzde * 20’sinde varikosel bulunduğu belirlenmiş.
adının sağlıklı olduğu kısır çiftlerde ise varikosel görülme oranı yüzde 35-40 civarındadır.
Varikosel sol tarafta daha sık görülür. Erkeklerin yüzde 10′unda ortaya çıkan bu durum, genellikle herhangi bir yakınmaya yol açmaz.

Varikoselin tanısı olur mu?
Yumurtalıkların muayene edilmesi ve ultrasonografik incelemeyle tespit edilir.
Varikoselden yakman erkeklerde kan akımının yavaşlamasına bağlı olarak yumurtalık torbasında ısının yükselmesi kısırlığa neden olabiliyor.
Varikosel cerrahisinde genişlemiş damarlar, özel solüsyonlar enjekte edilerek veya bağlanarak tedavi edilir. Cerrahi girişim, kısırlığın başka bir nedeni tespit edilemediğinde ya da varikoselin ağrıya yol açtığı durumlarda önerilir.

Saunada çok kalmayın
Testislerdeki sperm üretimi en iyi vücut sıcaklığından birkaç derece daha düşük sıcaklıklarda gerçekleşir.
Testislerdeki 1-2 derece artış bile sperm ve testosteron üretimini önemli ölçüde etkileyebilir.
Testislerin ısısını artıran dar pantolonlar, bisikletçilerin
giydiği taytlar uzak durulması gereken giysilerdir.
Sıcak duş, sauna,jakuzi gibi yerlerde çok vakit geçirmek testislerin ısısını artırarak benzer etkilere yol açabilir. Sigaranın sperm sayı ve hareketliliği üzerinde olumsuz etkileri vardır.
Alkol, testosteron seviyesini düşürerek sperm sayısını ve normal yapıdaki sperm sayısının azalmasına neden olur.